Autor: Dominika Czub

Pompa w przydomowej oczyszczalni ścieków zazwyczaj nie powinna pracować bez przerwy. Najczęściej uruchamia się po osiągnięciu określonego poziomu cieczy, wypompowuje ją, a następnie automatycznie się wyłącza.

Jeżeli urządzenie pracuje przez wiele godzin, nie wyłącza się pomimo obniżenia poziomu wody albo tylko buczy, może to oznaczać problem z pływakiem, odpływem, instalacją tłoczną, sterowaniem lub samą pompą.

Nie zawsze jednak oznacza to awarię. Najpierw trzeba ustalić, czy rzeczywiście obserwujemy pracę pompy, a nie dmuchawy napowietrzającej lub pompy mamutowej.

Najpierw sprawdź: pompa czy dmuchawa?

To jedno z najczęstszych źródeł nieporozumień.

Dmuchawa napowietrzająca znajduje się zazwyczaj poza zbiornikiem, w skrzynce technicznej lub osobnej obudowie. Tłoczy powietrze do dyfuzora i może pracować przez znaczną część doby – zależnie od rodzaju oczyszczalni oraz ustawień sterownika.

Pompa zatapialna znajduje się wewnątrz zbiornika lub przepompowni. Jej zadaniem jest przetłaczanie ścieków, wody brudnej albo ścieku oczyszczonego. Najczęściej uruchamia ją wyłącznik pływakowy.

Pompa mamutowa nie ma własnego silnika elektrycznego. Jest napędzana powietrzem dostarczanym przez dmuchawę, dlatego jej praca może być mylona z działaniem zwykłej pompy.

Jeżeli na powierzchni ścieków widzisz pęcherzyki powietrza, a dźwięk dochodzi ze skrzynki obok oczyszczalni, prawdopodobnie pracuje dmuchawa. Jeżeli słychać urządzenie zanurzone w cieczy i jednocześnie woda jest tłoczona do kolejnej komory lub odbiornika, najprawdopodobniej jest to pompa.

Czy ciągła praca pompy zawsze oznacza awarię?

Nie każda pompa działająca przez dłuższy czas jest uszkodzona. Niektóre urządzenia są przystosowane do pracy ciągłej, jednak nie oznacza to, że w prawidłowo zaprojektowanej instalacji powinny pracować bez przerwy.

Jeżeli dopływ cieczy jest duży, pompa może potrzebować więcej czasu na obniżenie jej poziomu. Może się tak zdarzyć między innymi podczas intensywnego korzystania z wody w domu lub po gwałtownych opadach, gdy do instalacji przedostaje się woda gruntowa albo deszczowa.

Sygnałem ostrzegawczym jest sytuacja, w której:

• pompa pracuje, ale poziom cieczy nie spada,
• poziom cieczy spadł, lecz pompa nadal się nie wyłącza,
• pompa włącza się co kilkanaście sekund,
• urządzenie pracuje głośniej niż zwykle,
• słychać buczenie, ale woda nie jest tłoczona,
• pompa wyłącza się i po chwili ponownie uruchamia,
• pojawia się alarm wysokiego poziomu cieczy,
• zabezpieczenie elektryczne regularnie się wyłącza.

Najczęstsze przyczyny ciągłej pracy pompy

1. Zablokowany wyłącznik pływakowy

Pływak reaguje na poziom cieczy w zbiorniku. Gdy poziom się podnosi, pływak uruchamia pompę. Po wypompowaniu cieczy powinien opaść i wyłączyć urządzenie.

Jeżeli pływak zaklinuje się przy ścianie zbiornika, rurze, przewodzie albo innym elemencie instalacji, może pozostawać w pozycji włączonej.

Przyczyną może być również:

• zbyt krótki przewód pływaka,
• nieprawidłowe miejsce jego zamocowania,
• nagromadzony osad,
• tłuszcz lub włókniny owinięte wokół pływaka,
• uszkodzony mechanizm wewnętrzny.

2. Pompa została ustawiona w trybie ręcznym

Niektóre instalacje mają możliwość wyboru trybu automatycznego i ręcznego. W trybie ręcznym pompa może pracować niezależnie od położenia pływaka.

Jeżeli wcześniej wykonywano serwis, opróżniano zbiornik albo testowano pompę, sterowanie mogło zostać przypadkowo pozostawione w trybie ręcznym.

3. Zatkany przewód tłoczny

Pompa może działać prawidłowo, ale nie być w stanie odprowadzić cieczy z powodu niedrożnego przewodu.

Do zatoru mogą doprowadzić:

• włókniny i chusteczki nawilżane,
• włosy,
• osad,
• tłuszcz,
• ciała obce,
• zamarznięcie fragmentu instalacji,
• zagięcie lub uszkodzenie przewodu.

W takim przypadku pompa pracuje, ale poziom cieczy obniża się bardzo wolno albo nie zmienia się wcale.

4. Zablokowany wirnik pompy

Zanieczyszczenia mogą dostać się do części hydraulicznej pompy i ograniczyć obracanie się wirnika. Urządzenie może wtedy buczeć, pobierać energię i nagrzewać się, ale nie osiągać wymaganej wydajności.

Nie należy samodzielnie wkładać rąk do zbiornika ani demontować pompy podłączonej do zasilania.

5. Cofanie się wypompowanej cieczy

Jeżeli zawór zwrotny jest uszkodzony, zabrudzony albo nie został zamontowany, część wypompowanej cieczy może wracać do zbiornika.

Pompa obniża wówczas poziom, wyłącza się, a po chwili ponownie uruchamia. Takie krótkie i częste cykle przyspieszają zużycie urządzenia.

6. Zablokowany lub przeciążony odbiornik ścieku

Problem nie zawsze znajduje się w samej pompie. Niedrożny odpływ, przepełniona studnia chłonna, niesprawny system rozsączający albo wysoki poziom wód gruntowych mogą powodować wzrost oporów tłoczenia.

Pompa pracuje wtedy dłużej, ponieważ ma trudniejsze warunki do odprowadzania cieczy.

7. Nadmierny dopływ wody

Jeżeli do zbiornika napływa więcej cieczy, niż pompa jest w stanie odprowadzić, urządzenie może pracować niemal bez przerwy.

Warto sprawdzić, czy problem pojawił się:

• po intensywnych opadach,
• podczas roztopów,
• po praniu lub kąpieli kilku osób,
• po napełnianiu albo opróżnianiu dużego urządzenia,
• po uszkodzeniu instalacji wodnej w domu,
• po przedostaniu się wód gruntowych do nieszczelnego zbiornika.

Wody opadowe nie powinny być kierowane do przydomowej oczyszczalni ścieków.

8. Pompa jest zużyta albo niewłaściwie dobrana

Z czasem pompa może stracić część swojej pierwotnej wydajności. Zużyty wirnik, uszkodzone uszczelnienie albo pogorszenie parametrów silnika powodują, że przepompowanie tej samej ilości cieczy trwa dłużej.

Problem może pojawić się również wtedy, gdy pompa została dobrana bez uwzględnienia:

• wysokości podnoszenia,
• długości przewodu tłocznego,
• średnicy rury,
• rodzaju pompowanej cieczy,
• obecności zanieczyszczeń stałych,
• wymaganej wydajności.

9. Awaria sterownika, przekaźnika lub instalacji elektrycznej

Uszkodzony przekaźnik, sterownik albo przewód pływaka może powodować stałe podawanie napięcia na pompę. Jest to usterka, której nie należy diagnozować samodzielnie bez odpowiednich uprawnień i przyrządów pomiarowych.

Instalacja elektryczna w wilgotnym środowisku wymaga szczególnej ostrożności.

Diagnostyka krok po kroku

Krok 1. Ustal, które urządzenie pracuje

Sprawdź, czy dźwięk dochodzi ze zbiornika, przepompowni czy ze skrzynki z dmuchawą. Nie otwieraj urządzeń elektrycznych.

Krok 2. Obserwuj poziom cieczy

Z bezpiecznej odległości sprawdź, czy podczas pracy pompy poziom cieczy się obniża.

• Jeżeli poziom wyraźnie spada, problem może dotyczyć pływaka lub sterowania.
• Jeżeli poziom nie spada, możliwa jest niedrożność, zablokowanie pompy albo problem z odpływem.
• Jeżeli po wyłączeniu poziom szybko ponownie rośnie, ciecz może cofać się przez przewód tłoczny.

Krok 3. Sprawdź panel sterowania

Zobacz, czy sterownik sygnalizuje alarm i czy pompa nie została pozostawiona w trybie ręcznym. Nie zmieniaj programów ani czasów pracy bez instrukcji producenta.

Krok 4. Obejrzyj położenie pływaka

Jeżeli jest widoczny bez wkładania rąk do zbiornika, sprawdź, czy nie opiera się o ścianę, rurę lub przewód.

Nie poruszaj pływakiem przy włączonym zasilaniu i nie wchodź do zbiornika.

Krok 5. Sprawdź, czy ciecz dociera do odbiornika

Jeżeli wylot instalacji jest dostępny i można go bezpiecznie obserwować, sprawdź, czy podczas pracy pompy pojawia się przepływ.

Brak przepływu może wskazywać na zator, uszkodzenie wirnika, rozszczelnienie albo problem z przewodem tłocznym.

Krok 6. Przypomnij sobie, kiedy problem się pojawił

Informacja, czy usterka wystąpiła po ulewie, zaniku zasilania, opróżnianiu zbiornika, serwisie albo wrzuceniu do kanalizacji nietypowych odpadów, znacznie ułatwi diagnozę.

Krok 7. Nagraj krótki film dla serwisu

Warto nagrać:

• poziom cieczy,
• pracę pompy,
• położenie pływaka,
• panel sterowania i ewentualny komunikat,
• dźwięk wydawany przez urządzenie.

Nie dotykaj przy tym przewodów ani elementów elektrycznych.

Objaw, możliwa przyczyna i pierwsze działanie

Objaw	Możliwa przyczyna	Co sprawdzić
Pompa pracuje po obniżeniu poziomu	Zablokowany pływak lub tryb ręczny	Położenie pływaka i ustawienie sterownika
Pompa pracuje, ale poziom nie spada	Zator, uszkodzony wirnik lub niedrożny odpływ	Czy ciecz dociera do odbiornika
Pompa włącza się co chwilę	Cofanie cieczy lub zbyt mała różnica poziomów	Zawór zwrotny i położenie pływaka
Pompa buczy, ale nie tłoczy	Zablokowany wirnik lub zużycie pompy	Wezwać serwis, nie uruchamiać wielokrotnie
Problem pojawia się po deszczu	Dopływ wód gruntowych lub opadowych	Szczelność zbiornika i instalację deszczową
Pompa wyłącza się i ponownie startuje	Zadziałanie zabezpieczenia termicznego	Niedrożność, zanurzenie i warunki pracy
Włącza się alarm wysokiego poziomu	Awaria pompy, pływaka albo odpływu	Ograniczyć zużycie wody i wezwać serwis

Co zrobić, gdy poziom cieczy szybko rośnie?

Jeżeli ciecz zbliża się do wlotu, pokrywy zbiornika albo poziomu alarmowego:

1. Ogranicz zużycie wody w domu.
2. Nie uruchamiaj pralki ani zmywarki.
3. Ogranicz kąpiele i korzystanie z urządzeń sanitarnych.
4. Nie resetuj wielokrotnie zabezpieczeń elektrycznych.
5. Nie próbuj samodzielnie wyciągać pompy za przewód.
6. Skontaktuj się z serwisem lub firmą asenizacyjną.

Jeżeli z urządzenia wydobywa się zapach spalenizny, dym albo instalacja wybija zabezpieczenie, należy odłączyć dedykowane zasilanie – wyłącznie jeżeli można zrobić to bezpiecznie – i wezwać specjalistę.

Czy biopreparat rozwiąże problem z pompą?

Nie. Biopreparaty wspierają procesy biologiczne zachodzące w oczyszczalni, ale nie naprawią zablokowanego pływaka, uszkodzonego wirnika, sterownika ani niedrożnego przewodu tłocznego.

Jeżeli problem ma charakter mechaniczny lub elektryczny, najpierw trzeba usunąć jego przyczynę. Preparat biologiczny może być przydatny później, jeżeli długotrwała awaria doprowadziła do pogorszenia warunków pracy osadu czynnego – jego zastosowanie powinno jednak wynikać z rzeczywistego stanu oczyszczalni.

Jak zapobiegać podobnym awariom?

• Nie wrzucaj do kanalizacji chusteczek nawilżanych, włóknin, podpasek, patyczków ani resztek materiałów.
• Regularnie kontroluj poziom osadu zgodnie z instrukcją producenta.
• Sprawdzaj, czy pływak ma wystarczająco dużo miejsca do swobodnego ruchu.
• Nie doprowadzaj deszczówki do oczyszczalni.
• Obserwuj, czy pompa nie pracuje częściej lub głośniej niż wcześniej.
• Zlecaj okresową kontrolę zaworu zwrotnego i przewodu tłocznego.
• Dobieraj pompę do rodzaju cieczy i parametrów instalacji.
• Nie zmieniaj ustawień sterownika bez konsultacji z producentem lub serwisem.

Diagnostyka Biopolis – pięć najważniejszych pytań

1. Czy pracuje pompa zatapialna, dmuchawa czy pompa mamutowa?
2. Czy podczas pracy urządzenia poziom cieczy się obniża?
3. Czy pływak może swobodnie zmieniać położenie?
4. Czy wypompowana ciecz dociera do miejsca odbioru?
5. Czy problem pojawił się po ulewie, zaniku prądu lub zmianie sposobu użytkowania oczyszczalni?

Odpowiedzi na te pytania pozwalają znacznie zawęzić możliwe przyczyny usterki.

FAQ

Czy pompa w oczyszczalni powinna pracować cały czas?

Najczęściej nie. Pompa zatapialna zazwyczaj uruchamia się po osiągnięciu ustalonego poziomu i wyłącza się po jego obniżeniu. Dokładny sposób pracy zależy jednak od konstrukcji oczyszczalni.

Jak długo powinna pracować pompa?

Nie istnieje jeden prawidłowy czas dla wszystkich instalacji. Zależy on od wydajności pompy, ilości cieczy, wysokości tłoczenia i długości przewodu.

Dlaczego pompa pracuje, ale nie wypompowuje wody?

Najczęstsze przyczyny to zablokowany wirnik, zatkany przewód, zamknięty lub uszkodzony zawór, zużycie pompy albo zbyt duże opory instalacji.

Dlaczego pompa włącza się co kilka minut?

Może to oznaczać cofanie się cieczy, nieprawidłowe ustawienie pływaka, niewielką różnicę między poziomem załączenia i wyłączenia albo stały dopływ wody.

Czy ciągła praca może uszkodzić pompę?

Tak, szczególnie gdy pompa pracuje bez odpowiedniego zanurzenia, ma zablokowany przepływ albo nie jest przeznaczona do pracy ciągłej.

Dlaczego problem pojawia się po deszczu?

Możliwą przyczyną jest przedostawanie się wód opadowych lub gruntowych do zbiornika albo utrudnione odprowadzanie ścieku do gruntu.

Czy można samodzielnie poruszyć pływakiem?

Nie należy robić tego przy włączonym zasilaniu ani wkładać rąk do zbiornika. Jeżeli pływak jest trudno dostępny, bezpieczniej wezwać serwis.

Czy gorąca pompa jest normalnym zjawiskiem?

Pompy zatapialne są zazwyczaj chłodzone pompowaną cieczą. Przegrzewanie, częste wyłączanie i ponowne uruchamianie może wskazywać na niedrożność, zbyt niski poziom cieczy albo przeciążenie urządzenia.

Polecane produkty

• Pompy PEDROLLO do ścieków, wody i deszczówki – model należy dobrać do rodzaju cieczy i parametrów instalacji.
• Przepompownia z pompą Pedrollo i pływakiem – rozwiązanie przeznaczone do przetłaczania wody opadowej, drenażowej lub oczyszczonego ścieku.

Przed wyborem pompy warto ustalić wysokość podnoszenia, długość i średnicę przewodu oraz rodzaj pompowanej cieczy.

Przeczytaj również

• Woda nie odpływa z przydomowej oczyszczalni – co sprawdzić krok po kroku?
• Jaką pompę do oczyszczalni przydomowej wybrać?
• Piana w przydomowej oczyszczalni ścieków – co oznacza i kiedy trzeba reagować?
• Czy przydomowa oczyszczalnia działa bez prądu?

Podsumowanie

Ciągła praca pompy w przydomowej oczyszczalni może wynikać z zablokowanego pływaka, niedrożnego przewodu, cofania się cieczy, przeciążenia instalacji albo awarii sterowania.

Najważniejszą wskazówką jest zachowanie poziomu cieczy. Jeżeli pompa pracuje, a poziom nie spada, nie należy długo czekać. Dalsza praca może doprowadzić do przegrzania urządzenia, przepełnienia zbiornika lub cofnięcia ścieków.

O autorce

Dominika Czub – autorka poradników Centrum Wiedzy Biopolis. Na co dzień pomaga użytkownikom przydomowych oczyszczalni rozpoznawać problemy eksploatacyjne, dobierać odpowiednie urządzenia i unikać błędów mogących prowadzić do awarii instalacji.

Potrzebujesz pomocy?

Jeżeli pompa pracuje bez przerwy, prześlij nam model urządzenia, zdjęcie zbiornika, zdjęcie sterownika oraz informację, czy poziom cieczy się obniża. Pomożemy ocenić możliwe przyczyny problemu i dobrać odpowiednie rozwiązanie.

Napisz lub zadzwoń do Biopolis.