Pompy ściekowe są przystosowane do transportowania ścieków i określonych zanieczyszczeń stałych. Nie oznacza to jednak, że poradzą sobie z każdym przedmiotem wrzuconym do toalety. Jedną z częstych przyczyn zatorów w przepompowniach są chusteczki nawilżane, włókniny oraz środki higieniczne, które nie rozpadają się w wodzie tak jak zwykły papier toaletowy.

Materiały te mogą owijać się wokół wirnika, ograniczać przepływ ścieków i doprowadzać do zablokowania pompy. W skrajnych przypadkach konieczna jest naprawa lub wymiana urządzenia.

Dlaczego chusteczki nawilżane zapychają pompy ściekowe?

Podstawowa różnica między papierem toaletowym a chusteczką nawilżaną polega na zachowaniu materiału w wodzie.

Zwykły papier toaletowy jest zaprojektowany tak, aby stosunkowo szybko tracił swoją strukturę po kontakcie z wodą. Chusteczki nawilżane produkuje się natomiast z włóknin, które mają zachować wytrzymałość podczas użytkowania.

Nawet jeśli opakowanie zawiera oznaczenie „można spłukiwać”, nie daje to gwarancji, że produkt rozpadnie się wystarczająco szybko w przydomowej instalacji kanalizacyjnej.

Chusteczka, która trafi do przepompowni, może:

• zaczepić się o elementy wirnika pompy;
• owijać się wokół obracających się części;
• łączyć się z kolejnymi chusteczkami i innymi zanieczyszczeniami;
• ograniczać przepływ przez hydraulikę pompy;
• powodować stopniowe lub całkowite zablokowanie urządzenia.

Problem często narasta stopniowo. Pompa może jeszcze pracować, ale jej wydajność spada. Dopiero większe nagromadzenie materiałów prowadzi do całkowitego zatrzymania przepływu.

Jakie środki higieniczne stanowią największy problem?

Do toalety nie powinny trafiać przede wszystkim:

1. Chusteczki nawilżane i kosmetyczne

Są wytrzymałe na rozrywanie i mogą zachowywać swoją strukturę podczas przepływu przez instalację. Dotyczy to także wielu produktów reklamowanych jako spłukiwalne.

2. Podpaski, tampony i wkładki higieniczne

Zawierają materiały chłonne, które mogą zwiększać swoją objętość po kontakcie z wodą. Nie rozpadają się jak papier toaletowy i mogą blokować przewody oraz elementy pompy.

3. Ręczniki papierowe i czyściwa

Mają większą wytrzymałość na mokro niż zwykły papier toaletowy. Z tego powodu mogą gromadzić się w instalacji i tworzyć zatory.

4. Patyczki kosmetyczne i nici dentystyczne

Patyczki mogą zatrzymywać się na elementach instalacji, a nici dentystyczne owijać się wokół części ruchomych i wiązać inne zanieczyszczenia.

5. Pieluchy jednorazowe

Zawierają materiały chłonne oraz elementy z tworzyw sztucznych. Mogą blokować rury i urządzenia przepompowujące ścieki.

Wspólną cechą tych produktów jest to, że nie są przeznaczone do transportu w instalacji ściekowej. Ich usuwanie powinno odbywać się wraz z odpowiednią frakcją odpadów komunalnych, zgodnie z lokalnymi zasadami segregacji.

Co dzieje się z pompą, gdy do wirnika dostaną się chusteczki?

Skutki zależą od konstrukcji pompy, rodzaju wirnika oraz ilości zanieczyszczeń.

Ograniczenie przepływu ścieków

Nagromadzone włókniny mogą częściowo zablokować kanały przepływowe pompy. Urządzenie nadal pracuje, ale przetłacza mniej ścieków.

W praktyce oznacza to dłuższy czas opróżniania zbiornika. Jeżeli pompa jest sterowana pływakiem, może pracować dłużej niż zwykle, ponieważ poziom ścieków obniża się wolniej.

Zablokowanie wirnika

Długie i wytrzymałe fragmenty materiału mogą owinąć się wokół wirnika lub zakleszczyć między jego elementami a korpusem pompy.

W takiej sytuacji silnik może nie być w stanie uruchomić wirnika. W zależności od konstrukcji i zabezpieczeń może dojść do zadziałania zabezpieczenia przeciążeniowego lub termicznego.

Jeżeli zabezpieczenia są niesprawne albo niewłaściwie dobrane, istnieje ryzyko uszkodzenia silnika.

Dodatkowe obciążenie podzespołów

Częściowe zablokowanie wirnika może powodować nieprawidłową pracę pompy, drgania i zwiększone obciążenia mechaniczne.

Długotrwała eksploatacja w takich warunkach może przyspieszać zużycie elementów urządzenia. Nie każdy zator powoduje trwałe uszkodzenie, ale jego ignorowanie zwiększa ryzyko awarii.

Jak rozpoznać, że pompa ściekowa jest zapchana?

Zator spowodowany chusteczkami lub włókninami może dawać kilka charakterystycznych objawów:

• Pompa pracuje, ale poziom ścieków w zbiorniku nie obniża się lub obniża się bardzo powoli.
• Czas pracy pompy jest wyraźnie dłuższy niż wcześniej.
• Podczas pracy pojawiają się nietypowe dźwięki lub drgania.
• Pompa próbuje się uruchomić, ale nie przetłacza ścieków.
• Zadziałało zabezpieczenie przeciążeniowe albo termiczne.
• W zbiorniku podnosi się poziom ścieków, mimo że sterowanie zgłasza pracę pompy.

Nie są to objawy charakterystyczne wyłącznie dla chusteczek. Podobne problemy mogą wynikać z uszkodzenia kondensatora, awarii silnika, zablokowania zaworu zwrotnego, zatkania rurociągu tłocznego lub usterki sterowania.

Dlatego przed wymianą pompy należy ustalić rzeczywistą przyczynę problemu.

Co zrobić, gdy pompa ściekowa się zablokuje?

Jeżeli pompa przestała przetłaczać ścieki, nie należy wielokrotnie próbować jej uruchamiać. Może to prowadzić do dalszego obciążania silnika.

Najważniejsze czynności to:

1. Zaprzestać korzystania z urządzeń sanitarnych odprowadzających ścieki do problematycznej przepompowni.
2. Odłączyć zasilanie pompy zgodnie z zasadami bezpieczeństwa.
3. Sprawdzić, czy układ sterowania sygnalizuje awarię lub przeciążenie.
4. Zlecić sprawdzenie drożności pompy, rurociągu tłocznego oraz zaworu zwrotnego.
5. Po usunięciu przyczyny przeprowadzić kontrolę działania urządzenia.

Usunięcie chusteczek z wirnika często pozwala przywrócić pracę sprawnej pompy bez konieczności jej wymiany. Jeżeli jednak doszło do uszkodzenia silnika, uszczelnienia lub innych podzespołów, może być potrzebna naprawa albo wymiana urządzenia.

Ważne: nie wolno wkładać rąk do pracującej pompy ani samodzielnie wchodzić do zbiornika przepompowni. W zbiornikach mogą występować niebezpieczne gazy, a instalacja elektryczna pracuje w wilgotnym środowisku. Czynności wymagające wyjęcia i rozebrania pompy należy powierzyć osobie posiadającej odpowiednie kwalifikacje.

Czy pompa z rozdrabniaczem poradzi sobie z chusteczkami?

Pompy wyposażone w mechanizm rozdrabniający są projektowane do rozdrabniania określonych zanieczyszczeń występujących w ściekach. Mogą ograniczać ryzyko niektórych zatorów, ale nie oznacza to, że można bezpiecznie wrzucać do toalety chusteczki, podpaski czy inne wyroby higieniczne.

Wytrzymałe włókniny mogą owijać się wokół elementów mechanizmu tnącego lub blokować jego pracę. Skuteczność rozdrabniania zależy od konstrukcji pompy, stanu części tnących i rodzaju zanieczyszczeń.

Podobnie pompa z wirnikiem typu vortex może ograniczać ryzyko zatykania w określonych warunkach, ale nie zapewnia całkowitej odporności na włókniny.

Przy wyborze urządzenia trzeba zwrócić uwagę na zalecenia producenta i rodzaj ścieków, do których pompa została przeznaczona.

Czy problem dotyczy również przydomowych oczyszczalni ścieków?

Tak, chociaż skutki zależą od konstrukcji instalacji i miejsca zamontowania pompy.

W przydomowej oczyszczalni biologicznej ścieki surowe zwykle trafiają najpierw do części osadnikowej, w której zatrzymywana jest znaczna część zanieczyszczeń stałych.

Nie oznacza to jednak, że chusteczki i włókniny można bezpiecznie wprowadzać do instalacji.

Mogą one gromadzić się w osadniku, utrudniać eksploatację oraz przedostawać się do kolejnych elementów układu w niekorzystnych warunkach.

Trzeba też odróżnić dwa zastosowania pomp:

• Pompy do ścieków surowych – pracują z cieczą zawierającą zanieczyszczenia stałe i muszą być odpowiednio dobrane do takich warunków.
• Pompy do ścieków oczyszczonych – są przeznaczone do tłoczenia cieczy po procesie oczyszczania. Nie powinny pracować ze ściekami surowymi zawierającymi chusteczki i inne odpady stałe, jeśli producent nie dopuszcza takiego zastosowania.

Właściwy dobór pompy zależy więc nie tylko od wymaganej wysokości podnoszenia i wydajności, ale również od rodzaju pompowanej cieczy.

Jak zapobiegać zapychaniu pomp ściekowych?

Najskuteczniejszym sposobem zapobiegania zatorom jest niedopuszczanie do przedostawania się włóknin i środków higienicznych do kanalizacji.

Warto przestrzegać kilku zasad:

• Do toalety wrzucać wyłącznie papier toaletowy, a chusteczki i odpady higieniczne umieszczać w koszu.
• Nie traktować oznaczenia „spłukiwalne” jako gwarancji bezpieczeństwa dla przydomowej przepompowni.
• Użytkować pompę zgodnie z jej przeznaczeniem i instrukcją producenta.
• Reagować na wydłużony czas pracy pompy, nietypowe dźwięki i alarmy wysokiego poziomu ścieków.
• Kontrolować stan techniczny przepompowni w odstępach zalecanych przez producenta lub serwis.

Jeżeli pompa regularnie się blokuje, samo usuwanie zatorów nie rozwiązuje przyczyny problemu. Należy sprawdzić, jakie odpady trafiają do instalacji oraz czy zastosowane urządzenie jest odpowiednie do warunków pracy.

Podsumowanie

Chusteczki nawilżane, włókniny i środki higieniczne są częstą przyczyną problemów z przepompowniami ścieków. Nie rozpadają się tak szybko jak papier toaletowy, dlatego mogą gromadzić się w instalacji, blokować wirniki i prowadzić do awarii.

Pompa z rozdrabniaczem lub wirnikiem vortex może w określonych warunkach ograniczać ryzyko zatorów, ale nie zastępuje prawidłowej eksploatacji kanalizacji.

Jeżeli pompa pracuje nieprawidłowo, przed zakupem nowego urządzenia warto sprawdzić, czy przyczyną problemu nie jest mechaniczne zablokowanie wirnika. W wielu przypadkach usunięcie zatoru pozwala uniknąć niepotrzebnej wymiany sprawnej pompy.

Potrzebujesz pompy do przepompowni ścieków lub przydomowej oczyszczalni? Przy wyborze urządzenia warto uwzględnić rodzaj ścieków, wymaganą wydajność, wysokość podnoszenia oraz warunki montażu. Odpowiednio dobrana pompa zapewniprawidłową pracę instalacji i ograniczy ryzyko awarii wynikających z niewłaściwego zastosowania urządzenia.